Image

Кыргыз Республикасы,
Бишкек шаары, Бөкөнбаев көч. 102

АРИСтин ишмердүүлүгү сандарда

Кыргыз Республикасынын коомчулукту өнүктүрүү жана инвестициялоо Агентствосу (АРИС) Кыргыз Республикасынын Президентинин 2003-жылдын 15-октябрындагы Жарлыгы менен Жакырчылыкты кыскартуунун Улуттук стратегиясынын алкагында жакырчылыктан арылуу, жеке ишкердикти өнүктүрүү жана ага колдоо көрсөтүү, «2010-жылга чейин Кыргыз Республикасында мамлекеттик башкарууну борбордон ажыратуу жана жергиликтүү өз алдынча башкарууну өнүктүрүү» Улуттук стратегиясына ылайык жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ишин чыңдоо жана жергиликтүү коомчулуктарды жана жамааттык уюмдарды күчөтүү үчүн инвестицияларды тартуу боюнча көрүлүп жаткан чараларды андан ары улантуу максатында түзүлгөн.

АРИС мекемеси укуктук формасында коммерциялык эмес уюм болуп эсептелет жана юридикалык жактын статусуна ээ.

Үчүнчү айылдык инвестициялык долбоордун (ПСИ-3) алкагындагы объектилер
Мектептер жана бала бакчалар
48
Саламаттыкты сактоо жана дене тарбия мекемелери (ҮДТ, ФАП жана спорт залдары)
22
Башка объектилер жана курулуштар
18
Кененирээк: АРИСтин ГИС системасы Image

Долбоорлор

Айылды инвестициялоо долбоору

Айылды инвестициялоо долбоору (АИД) – бул АРИСтин биринчи жана эң ийгиликтүү долбоорлорунун бири. 2007-жылы Кыргыз Республикасында Дүйнөлүк банктын кеңсесинин башчысы Роджер Робинсон, Кыргыз Республикасына Дүйнөлүк банк бөлгөн каражаттардан каржыланган. Айылды инвестициялоо долбоору 2006-жыл үчүн бүткүл дүйнө боюнча Дүйнөлүк банк каржылаган 3 мыкты долбоордун тизмесине киргендигин, ошондой эле АРИС республиканын көптөгөн уюмдары үчүн модель болуп кызмат кыла ала тургандыгын белгилеген. Кыргыз Республикасында АРИСтей агентство жок болсо, Айылды инвестициялоо долбоору сыяктуу мындай Долбоорду ишке ашырууда ийгиликтер болмок эмес, - деп мырза Р. Робинсон белгилеген.

Кененирээк

Шаарды өнүктүрүү долбоору (ПГР)

Имараттардын энергонатыйжалуулугун жана сейсмикалык туруктуулугун жогорулатуу технологияларын колдонуу менен катар, суу менен камсыз кылуу, катуу тиричилик калдыктарын башкаруу жана башка шаардык инфраструктура сыяктуу базалык кызмат көрсөтүүлөргө жеткиликтүүлүктү жакшыртууга багытталган.

Сунушталган долбоорду өнүктүрүүнүн максаты муниципалдык кызматтардын сапатын жакшыртуу жана катышкан шаарларда пилоттук негизде шаардык инфраструктуранын энергонатыйжалуулугун жана сейсмикалык туруктуулугун жогорулатууда камтылган.

Кененирээк

«Мал чарбасын жана рынокту өнүктүрүү 1 жана 2» долбоорлору (ПРЖР)

 
«Мал чарбасын жана рынокту өнүктүрүү 1 жана 2» долбоорлору (ПРЖР) Кыргыз Республикасынын Нарын, Ысык-Көл, Ош, Жалал-Абад жана Баткен облустарында жакырчылыктын деңгээлин азайтууга жана жергиликтүү коомчулуктардын экономикалык өсүшүнө көмөк көрсөтүүгө багытталган.

ПРЖР өнүктүрүү максаты болуп мал чарбасынын өндүрүмдүүлүгүн жогорулатуунун жана Нарын, Ысык-Көл, Ош, Жалал-Абад жана Баткен облустарында климаттын өзгөрүшүнө карата жергиликтүү коомчулуктардын туруктуулугунун негизинде мал ээлеринин кирешесинин шайкеш өсүшүнүн жыйынтыгы болуп жакырчылыктын деңгээлин азайтууга жана экономикалык өсүшкө алып келүү болуп саналат.

Кененирээк

Жылуулук менен камсыздоону жакшыртуу долбоору (ПУТС)

 
«Коомдук мекемелердеги энергонатыйжалуулукту жогорулатуунун артыкчылыктарын демонстрациялоо» мамлекеттик жана муниципиалдык мекемелердеги, билим берүү жана саламаттыкты сактоо секторлорунун имараттарындагы энергияга болгон талапты төмөндөтүү үчүн жылуулук берүү жана энергонатыйжалуу технологияны жайылтуу жаатындагы ишенимдүү жана натыйжалуу кызмат көрсөтүүлөргө жеткиликтүүлүктү жакшыртууга багытталган.

Долбоордун максаты - Кыргыз Республикасынын айрым долбоордук аймактарындагы жылуулук менен камсыздоонун натыйжалуулугун жана сапатын жогорулатууда камтылган.

Кененирээк

Айылды суу менен камсыз кылуу жана санитарияны жакшыртуу долбоору (ПУСВС),
Баткен жана Талас облустарындагы айылды суу менен камсыз кылуу жана санитарияны жакшыртуу долбоору (ПУСВС БТ) 

Долбоордун максаттары: Кыргыз Республикасына (i) максаттуу айылдык коомчулуктарда суу менен камсыз кылуунун жеткиликтүүлүгүн жана сапатын жакшыртуу, (ii) тандалып алынган айылдарда санитария кызмат көрсөтүүлөрүн жакшыртуу жана (iii) суу менен камсыз кылуу жана санитария секторунда институттардын потенциалын бекемдөөдө көмөк көрсөтүү.

Кененирээк

Айылдарды туруктуу өнүктүрүү долбоору (ПУРС)

 

Басып чыгаруу үчүн вариант Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жана Ислам өнүктүрүү банкы (ИӨБ) (Ислам Өнүктүрүү үчүн тилектештик фондунун администратору катары) демилгеленген. Бул долбоор Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан 2015-жылдын 14-июлунда ратификацияланган.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жана Ислам өнүктүрүү банкы ортосунда «Айылдарды туруктуу өнүктүрүү» долбоору боюнча кредиттик макулдашууга 2014-жылдын 25-июнунда Джидда шаарында кол коюлган.

Кененирээк

Кыргыз Республикасынын жергиликтүү коомчулуктарын колдоо CASA-1000 долбоору

 
CASA-1000 жергиликтүү коомчулуктарды колдоо долбоору Ош, Баткен жана Жалал-Абад облустарында CASA-1000 электр чубалгыларын бойлото жайгашкан 77 айылдарды инвестиция менен камсыздайт. Долбоор бул айылдар үчүн чакан гранттарды берет, коомчулуктарды электр энергия менен камсыздоону, социалдык инфратүзүмдү жакшыртууга жардам көрсөтөт жана жаңы киреше булактарын түзүүгө мүмкүнчүлүк берет.

Жергиликтүү коомчулуктарды колдоо долбоорунун өнүктүрүү максаты болуп, кызмат көрсөтүүлөрдү, жашоого каражаттарды жакшыртуу жана CASA-1000 электр берүү тармагынын жанында жайгашкан максаттуу айылдарда калктын бардык катмарларын кошуу аркылуу социалдык жана экономикалык инфраструктурага коомчулуктарды тартуу саналат.

Кененирээк

 
Айылды суу менен камсыз кылуу жана санитарияны туруктуу өнүктүрүү долбоору (ПУРСВС)

 
Кыргыз Республикасы (КР) жана Эл аралык өнүктүрүү ассоциациясы (ЭӨА) узак мөөнөттү негизде КРда жакырчылыктан арылуу, туруктуу өнүгүү жана экономикалык өсүшкө көмөк көрсөтүүдө кызматташат.

Долбоордун максаты болуп айыл жергесинде максаттуу коомчулуктар үчүн суу менен камсыз кылуу жана санитариянын кызмат көрсөтүүлөрүн жакшыртууда; суу менен камсыз кылуу жана санитария секторунда институттардын дараметин күчөтүүдө КРга көмөк көрсөтүү саналат.

Кененирээк

Рынокторго чыгууну камсыздоо долбоору (ПОДР)

2013-2017-жылдарга карата Туруктуу өнүктүрүү стратегиясынын экономиканы өнүктүрүү жана макроэкономикалык туруктулук аркылуу жетишиле турган кайра иштетүүчү агроөнөр жай тармагындагы маселелердин маанилүүлүгүн, Кыргыз Республикасынын ЕАЭБге кошулгандыгын, ушуга байланыштуу айыл чарба тармагында көйгөйлөрдүн жана жаңы мүмкүнчүлүктөрдүн жаралып жаткандыгын эске алып, Айыл чарбаны өнүктүрүүнүн эл аралык фонду (АӨЭФ) менен айыл чарба өндүрүшүнүн натыйжалуулугун арттыруу, кайра иштетүү өнөр жайынын дараметин күчөтүү жана Кыргыз Республикасынын бүткүл мал чарба секторунда агроөнөржай комплексиндеги продукциянын атаандаштыкка жарактуулугун арттыруу боюнча кошумча инвестицияларды тартуу жөнүндө макулдашылган.

Кененирээк

Ош областында жана Ош шаарында "Региондук экономикалык өнүктүрүү” долбоору

 
Ош облусунда жана Ош шаарында “Региондук экономикалык өнүгүү”
долбоору жеке сектордун өнүгүшүн стимулдаштырууга жана региондук өнүгүү борбору катары кызмат кыла турган шаардык борборлордун потенциалын жогорулатууга басым жасап, региондук экономикалык өнүгүүнү камсыз кылууга багытталат.

“Региондук экономикалык өнүгүү” долбоорунун максаты болуп Дүйнөлүк банк тарабынан Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө туризм жана айыл чарба чөйрөсүндө максатка багытталган иш чаралар аркылуу экономикалык жана региондук өнүктүрүүнү күчөтүүдө жана Ош облусунун, Ош шаарынын институционалдык потенциалын көтөрүүдө колдоо көрсөтүү болуп саналат.

Кененирээк

Азия өнүктүрүү банкы (АӨБ) тарабынан сунушталган жардам Кыргыз Республикасынын 2018-2040-жылдарга өнүгүүсүнүн улуттук стратегиясынын бардыгы үчүн таза суу жана санитардык шарттар менен камсыздоо боюнча максаттарынын бирине жетишүүдө көмөк көрсөтөт.

Кененирээк

АРИС ГМС

Географиялык маалымат системасындагы АРИС объектилеринин мониторинги

Суроолор жана жооптор

Бардык суроолор жана жооптор Image

Тармакты өнүктүрүүгө бардыгын камтыган жана натыйжалуу мамиле кылуу максатында мал чарбачылыктын продукциясын сатып өткөрүү жана кайра иштетүү жолунда тоскоолдуктарды четтетүү зарылдыгын бүгүнкү күндө эч ким талашпастыр. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан айыл чарба өндүрүшүнүн натыйжалуулугун жогорулатуу үчүн кошумча инвестицияларды тартуу, кайра иштетүү өнөр жайынын дараметин жана мал чарбачылык секторунда бардык агроөнөр жай комплексинин продукциясынын атаандаштыкка карата жөндөмдүүлүгүн  өстүрүү үчүн кошумча инвестицияларды тартуу боюнча иш жүргүзүлүп жатат. Бул максатта ЭАӨФ «Рынокторго чыгууну камсыздоо» долбоорун (ПОДР) колдоо үчүн 25,4 млн. АКШ долларын берет.

Жооп: Долбоордун милдети кирешелердин көбөйүшүнө жана тең укуктуулугуна алып келе турган пайдалуу рыноктордо өзүнүн продукциясын сатып өткөрүү үчүн майда мал чарбачыларга жеткиликтүүлүктү жана интеграцияны жакшыртууда камтылган. Долбоорду ишке ашыруунун натыйжалуулугунун негизги инидкаторлору болуп Долбоорду ишке ашыруунун зонасында 28 000 айылдык үй чарбалар саналат, алар продукцияны ишке ашыруудан өзүнүн кирешелерин жогорулатат; баштапкы деңгээлге салыштырмалуу 10%га балдардын арасында жайылтылган начар тамактанууну азайтуу.
 
Максатка жетишүүнүн негизги индикаторлору болуп Долбоорду ишке ашыруунун зонасында максаттуу фермерлер сатуучу мал чарбачылык продукциясынын наркы саналат, ал 30 % жогорулайт; фермердик чарбада иштин эсебинен 2 800 туруктуу иш оруну (40 % аялдар) түзүлдү, кайра иштетүү пункттарынын жана жаңы айылдык ишканалардын санынын көбөйүшү.

Жооп: Долбоорду башкаруу АДИБ жана АРИС аркылуу ишке ашырылат, алар Долбоорду координациялоо жана ишке ашыруу үчүн жоопкерчилик тарткан эки негизги мекеме болуп саналат. Өз ара түшүнүшүү жөнүндө меморандумдарга (ӨТЖ) АДИБ жана АРИС ортосунда, ошондой эле АДИБ жана башка ишке ашыруучу өнөктөштөр ортосунда кол коюлат, алар үчүн жоопкерчилик АДИБге жүктөлөт.

Жооп: Сүт жана эт продукциясынын кошулган нарк тутумунун мүнөздүү моделдерин эске алуу менен, жабдууларга (кредит жана гранттар) инвестициялар көз карашынан алганда, Долбоор 25 600 түз бенефициарларды жана 2 800 жумушчуларды жана фермердик жумушчуларга жакынды камтыйт. Кошумча пайдалардын жалпы көлөмүнөн үчтөн экиси чакан фермерлерге туура келет, алардын сатылуучу продуктусунун үлүшү эң жок дегенде 30 % өсөт.

Жооп: Селекцияны жакшыртуу жана туура тоюттандырууга ылайык сүттүн сааны эң жок дегенде 25 % өсөт. Мындан тышкары, Долбоордун мал чарбачылык продукциясына кошулган нарк тутумун өнүктүрүүгө инвестициялоонун аякташынан кийин жыл сайын чегерилүүчү салыктар жана жыйымдар түрүндө мамлекеттик бюджет толтурула тургандыгы болжолдонууда.

Долбоор экспорттук рыноктордо мал чарбачылык продукцияны өндүрүү, кайра иштетүү, ишке ашырууга кошулган нарк тутумуна аларды тартуу жолу менен чакан фермедик чарбалардын кирешелүүлүгүн көбөйтүүгө шарт түзөт. Сүт (уйдун, бээнин, эчкинин), кызыл эт (ИММ, ММ, топоз ж.б.) жүн жана балчылык продукциясы сыяктуу продуктулар боюнча 70 ашык тутумдарды түзүү каралат. Долбоор ошондой эле КНТ каржылоо үчүн финансылык институттардын мүмкүнчүлүктөрүн колдонууга шарт түзөт, атап айтканда Россия-Кыргыз өнүктүрүү фонду менен кызматташтык жөнүндө келишим жетишилген.