Меню

Айылды инвестициялоо долбооруБасып чыгаруу үчүн вариант

 
Айылды инвестициялоо долбоору (АИД) – бул АРИСтин биринчи жана эң ийгиликтүү долбоорлорунун бири. 2007-жылы Кыргыз Республикасында Дүйнөлүк банктын кеңсесинин башчысы Роджер Робинсон, Кыргыз Республикасына Дүйнөлүк банк бөлгөн каражаттардан каржыланган Айылды инвестициялоо долбоору 2006-жыл үчүн бүткүл дүйнө боюнча Дүйнөлүк банк каржылаган 3 мыкты долбоорлорго киргендигин, ошондой эле АРИС республиканын көптөгөн уюмдары үчүн модель болуп кызмат кыла ала тургандыгын белгилеген. Кыргыз Республикасында АРИСтей агентство жок болсо, Айылды инвестициялоо долбоору сыяктуу мындай Долбоорду ишке ашырууда ийгиликтер болмок эмес, - деп мырза Р. Робинсон белгилеген.

Айылды инвестициялоо долбоору (АИД-1, АИД-2)

АРИС 2008-жылы Айылды инвестициялоо-1 долбоорун ишке ашырууну аяктаган. Долбоордун 1-фазасынын алкагында 15 млн. АКШ доллары жалпы суммасына 4344 микродолбоор ишке ашырылган, мында коомчулуктардын кош каржылоосунун үлүшү талап кылынган 25 %дан 40 %дан ашып кеткен, бул коомчулуктарды жогорку мобилизациялоону жана алар тандаган микродолбоорлордун өтө зарылдыгын көрсөтүп турат.

2012-жылдын аягына Айылды инвестициялоо долбоорунун (АИД-1, АИД-2) алкагында бардык республика боюнча 9883 микродолбоор ишке ашырылган (жалпы билим берүү мекемелери, ооруканалар, фельдшердик-акушердик пункттар, маалыматтык-ресурстук борборлор, көпүрөлөр, балдар бакчалары, мончолор, суу, газ, электр менен жабдуу системалары, спорттук объекттер ж.б.), анын ичинен Долбоордун II фазасынын алкагында 5539 микродолбоор ишке ашырылган. Коомчулуктар тарабынан 15 млн. АКШ долларына ЭӨА каражаттары (грант) жана 6,86 млн. фунт стерлинги суммасына DFID каражаттары (грант) өздөштүрлгөн, алардын натыйжасы болуп айыл тургундарынын ишке орношуусунун жана кирешелеринин көбөйүшү, айылдын инфраструктурасынын жакшырышы, жергиликтүү коомчулуктар деңгээлинде башкарууну жакшыртуу жана жергиликтүү коомчулуктардын чечимдерди кабыл алуу көндүмдөрүн күчөтүү болгон.

Айылды инвестициялоонун үчүнчү долбоору (АИД-3)

Айылдын коомчулуктарынын максаттарына жетишүүсүнө жана жергиликтү өнүгүүнүн негизги милдеттерине көмөк көрсөтүү үчүн, АРИС Ош, Жалал-Абад жана Баткен облустарында Айылды инвестициялоо долбоорунун (мындан ары – АИД-3) үчүнчү этабын ишке ашырууга киришкен.

Каржылоо булактары 

Донорлор:

Немец өнүктүрүү банкы «KfW»,
Эл аралык өнүктүрүү ассоциациясы (ЭӨА)

Каржылоонун суммалары жана долбоорду ишке ашыруунун зоналары:

KfW                              - 5,5 млн. евро (грант)
КР Өкмөтү                   - 0,850 млн. евро
(камтуусу Баткен, Жалал-Абад жана Ош облустары).
ЭӨА                             - 12 млн. АКШ долл.
Кредит                         - 6,6 млн. АКШ долл.
Грант                           - 5,4 млн. АКШ долл.
(камтуусу Ысык-Көл, Нарын, Чүй жана Талас облустары).

АИД-3 катышкан жергиликтүү коомчулуктардын салымы АРИС тарабынан коомчулукка бөлүнүүчү гранттан 3,75 % түзөт.

Ишке ашыруунун мөөнөтү:

2014-2020-ж.ж.

 

АИД-3 максаттары болуп жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын жана коомчулуктарды күчөтүү, ошондой эле социалдык жана экономикалык инфраструктурага жеткиликтүүлүктү жакшыртуу жолу менен айыл жергесинде жакырчылыктын деңгээлин азайтуу саналат.

АИД-3 боюнча милдеттер 

-    Коомчулуктарда экономикалык өнүгүүгө түрткү берүү;
-    Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ролун күчөтүү;
-    Этностор аралык чыр-чатактардын алдын-алуу жана жөнгө салуу.

Долбоордун компоненттери

1) Социалдык мобилизация жана потенциалды өнүктүрүү: маалымат, тренингдер, консультациялар, жаңы технологиялар, стратегиялык пландоо, тажрыйба алмашуу боюнча визиттер ж.б.
2)    Айылды инвестициялоо – гранттык каражаттар кокурстук негизде берилет.
3)  Долбоорду башкаруу – АИД-3 максаттарына жана милдеттерине жетишүү үчүн ишмердиктин жыйынтыктарынын процессин мониторингдөө жана баалоо. Талдоо, түшүнүү жана тажрыйбаны жайылтуу.

Колдоо көрсөтүлө турган микродолбоорлор

Долбоордун жүрүшүндө конкурстук негизде коомчулуктардын өзү тарабынан аныкталган жана демилгеленген жергиликтүү муктаждыктарга жооп берген социалдык, коммуналдык, санитардык-экологиялык инфраструктуранын микродолбоорлору каржыланат.

АИД-3 катышуу үчүн тандалып алынган жергиликтүү коомчулуктар микродолбоорлорду ишке ашыруу үчүн, төмөндөгү схема боюнча каражаттарды алышат:

Долбоорду ишке ашыруу мезгилине микродолбоорлорго гранттардын жалпы суммасы 2 бөлүккө, б.а. инвестициялык конкурстардын 2 циклине бөлүнөт. Гранттык каражаттар катышкан облустар ортосунда тең бөлүнөт.

-   Гранттык каражаттардын эң аз өлчөмү – 20000 АКШ $,
-   Гранттык каражаттардын эң көп өлчөмү – 450000 АКШ $.

Ар бир катышкан облуста коомчулуктарга 200000 АКШ $ жогору бир гана грант болот, мында Долбоор конкурста катышкан айылдык аймактардын (АА) 1/3 камтууга тиийш.

Бул схема бир облуска АРИС тарабынан бөлүнүүчү каражаттарды эсептөө үчүн гана колдонулат.

Облустук конкурстук комиссиянын коомчулуктарды тандоо критерийлери

Облустук конкурстук комиссиянын айылдык аймактарды тандоосунун негизги критерийлери:

- Айылдык аймактын «бакубатчылыгы» айыл өкмөтү үчүн бюджеттик капиталдын жеткиликтүүлүгү жана айылдык аймактын алыстыгы боюнча ченелет (жалпы баадан 15 пайыз).
- Коомчулуктарды мобилизациялоо, айылдык аймактардын ар кандай кызыкдар тараптардын өкүлдөрүн мобилизациялоо жана окутуу мүмкүндүгү боюнча ченелет (жалпы баадан 25 пайыз).
- Өнүктүрүүнүн стратегиясы, айылдык аймактардын жергиликтүү өнүктүрүү стратегияларынын жалпы сапатын баалайт (жалпы баадан 30 пайыз).
- Долбоордук сунуш, алардын техникалык аспекттерине жана узак мөөнөттү туруктуулук келечегине өзгөчө көңүл буруп, сунушталган микродолбоорлордун сапатын баалайт (жалпы баадан 30 пайыз).

Мобилизация боюнча негизги иш чаралар: 

- айылдын тургундарына Долбоор, анын максаттары, механизмдери, мүмкүнчүлүктөрү, талаптары, жол-жоболору, милдеттенмелери жана өз убагында болушу жөнүндө маалымдоо;
-   айылдын профайлын иштеп чыгуу;
-   жалпы дагы, конкреттүү топтор үчүн дагы муктаждыктарды аныктоо;
-   муктаждыктарды артыкчылыкташтыруу;
-   артыкчылыктуу муктаждыктарды канааттандыруу үчүн аракеттерди же инвестицияларды (микродолбоорлорду) аныктоо;
-   ЖАӨС жана ИП түзүү жана талдоо боюнча окутуудан өтүү жана консультацияларды алуу;
-   ЖАӨС жана ИП иш чараларын ишке ашыруу үчүн зарыл ички жана тышкы ресурстардын айкалышуусун баалоо;
-   микродолбоорлорго салымды жыйноо үчүн накталай ресурстарды мобилизациялоо;
-   тендердик жол-жоболордо катышуу;
-   сатып алуу процессин жана материалдарды сактоону уюштуруу;
-   ЖАӨС жана ИП ишке ашырууну башкаруу;
-   ЖАӨС жана ИП ишке ашырууну мониторингдөө;
-   туруктуулукка жетишүү үчүн окутуудан өтүү жана башка талаптарды аткаруу;
-   Долбоорду ишке ашырууда алынган тажрыйбаны теориялык түшүнүү, айылдын көрүнүшү жана калктын муктаждыктарын жана анын потенциалын кийинки тактоо.


Долбоордун координаторунун милдетин аткаруучу: Аскаров Канатбек Ашымжанович.